به گزارش پایگاه علمی خبری دانه، دو دندان باستانی از جزیره ای در اندونزی، سرنخی کمسابقه از مصرف مواد روان گردان در دوران بسیار دور به دست دادهاند. این پژوهش در مجله Science Advances چاپ شده و scitechdaily به نتایج آن پرداخته است.
طبق گفتههای پژوهشگران، انسانهایی که پیش از رواج کشاورزی زندگی میکردند، ممکن است هزاران سال پیش مغز فوفل را برای مدت طولانی در دهان نگه میداشتند و میمکیدند. رفتاری که شاید قدمتش به حدود ۲۵ هزار سال برسد.
پژوهشگران بقایای دو فرد که در این دوران میزیستند را بررسی کردند. یکی از آنها بین حدود ۲۵ تا ۱۶ هزار سال پیش زندگی میکرد و دیگری به حدود ۷۶۰۰ تا ۶۳۰۰ سال پیش تعلق داشت. روی دندانهای هر دو نفر، فرسودگی و شیارهایی دیده شد که با الگوی معمول جویدن غذا تفاوت داشت.
فوفل چیست؟
فوفل دانهای است که از نخل آرکا به دست میآید و قرنهاست در بخشهایی از جنوب و جنوبشرق آسیا و اقیانوسیه مصرف میشود. این دانه حاوی مادهای به نام آرکولین است؛ ترکیبی که بر دستگاه عصبی اثر میگذارد و میتواند احساس تحریک، هوشیاری بیشتر و تغییرات فیزیولوژیک ایجاد کند. امروزه فوفل معمولا بهتنهایی یا همراه برگ فوفل، آهک و مواد دیگر جویده میشود.
مصرف فوفل هنوز هم در بسیاری از مناطق جهان رایج است. همین تداوم فرهنگی باعث شده پژوهشگران به این فکر کنند که شاید ریشه این عادت بسیار قدیمیتر از تصور ما باشد.
سرنخهایی روی دندانها
پژوهشگران در دندانهای باستانی الگوی خاصی از سایش را مشاهده کردند که میتواند با نگه داشتن و مکیدن مکرر مغز فوفل سازگار باشد. نکته مهم این بود که شواهد فقط به ظاهر دندانها محدود نبود. بررسیهای شیمیایی نیز نشانههایی مرتبط با آرکولین را نشان داد؛ یافتهای که احتمال تماس مستقیم این افراد با فوفل را تقویت میکند. آرکولین یک ترکیب محرک موجود در مغز فوفل است که بر سیستم عصبی اثر میگذارد و میتواند هوشیاری و برخی احساسات را تغییر دهد.
برای آزمایش این فرضیه، پژوهشگران در شرایط آزمایشگاهی نیز بررسی کردند که آیا مکیدن مغز کامل فوفل، بدون استفاده از آهک، میتواند مقدار قابلتوجهی آرکولین آزاد کند یا نه. نتیجه نشان داد چنین چیزی ممکن است و این رفتار میتواند اثر فیزیولوژیک داشته باشد.
عادت، دارو یا تسکین درد؟
یکی از فرضیههای مطرحشده این است که فوفل شاید در ابتدا برای کاهش درد دندان استفاده شده باشد. بعضی از دندانهای بررسیشده فرسودگی شدید داشتند و در مواردی آسیب به بخشهای داخلی دندان رسیده بود. با این حال، پژوهشگران تاکید میکنند که هدف واقعی مصرف فوفل مشخص نیست و نمیتوان با قطعیت گفت این افراد آن را برای درمان درد، لذت یا اهداف آیینی استفاده میکردند.
اگر تفسیر پژوهش درست باشد، این کشف میتواند سابقه مصرف عادتگونه یک گیاه روانگردان را به زمانی بسیار پیش از شکلگیری کشاورزی ببرد. با این حال، مطالعه فقط بر بقایای دو نفر استوار است. بنابراین هنوز نمیتوان فهمید این رفتار تا چه اندازه در میان جوامع آن زمان گسترده بوده است.
