دانش امروز حاصل قرنها پرسش، آزمون، خطا و تغییر نگاه انسان به جهان است. در این بخش، داستان ایدهها، کشفها و بحثهایی را دنبال میکنیم که مسیر علم را تغییر دادهاند.
علوم شناختیتصویری کلیشهای از رواندرمانی، بیماری را نشان میدهد که روی یک کاناپه دراز کشیده و دربارهی عمیقترین رنجهایش صحبت میکند. در این فرایند، فرد به عادتها، افکار و انگیزههای ناهشیار خود آگاه میشود، پدیدهای که سالها محور رواندرمانی بوده است. اما اینکه این آگاهی چگونه در مغز ایجاد میشود و چه فرآیندهای شناختی پشت آن
انسان و جامعهچطور فلسفهی دوباتن به روزمرهترین بخشهای زندگی میآید و به ما کمک میکند؟ آلن دوباتن؛ فیلسوف معاصر آلن دوباتن، نویسنده، فیلسوف و مجری تلویزیون است. او به تاریخ ۲۰ دسامبر سال ۱۹۶۹ در زوریخِ سوئیس زاده شد اما اکنون ساکن بریتانیا است. او در خانوادهای ثروتمند به دنیا آمد و پدرش، ژیلبر دوباتن اهل اسکندریهی …
انسان و جامعهمدتی پیش کتابی به دستم رسید که آرشیوی بود از ۳۰۰ نامه و مکاتبات اروین شرودینگر فیزیکدان مشهور درباره مکانیک موجی و پارادوکس گربه. آنچه که در مطالعه این کتاب توجهم را جلب کرد؛ لحن نامه ها و ادبیاتی بود که شرودینگر در مکاتبات خود با سایر دانشمندان از اینشتین گرفته تا بورن و پاوولی …
انسان و جامعهبخش پیشین از تبیین پذیری نظریات علمی و گفتیم و از نمونه هایی که نشان می داد چرا عده ای از فیلسوفان علم معتقدند علم نخواهد توانست برای مسایلی نظیر آگاهی یه معنی واقعی کلمه تبیین علمی پیدا کند. شاخه های مختلف علوم؛ پدیده های مختلفی را تبیین می کنند مثلا فیزیک باید توضیح بدهد …
انسان و جامعهقسمت پیشین، صحبت از روشن شدن همزمان دو لامپ بود که از دید ناظر؛ روشن شدن آنها همزمان به نظر نمی رسید. به عبارتی چالش بحث ما از جایی آغاز شد که دو رویداد هم زمان بوده ولی در نهایت تعجب گویا یکی قبل از دیگری اتفاق افتاده است. در این مثال صحبت از فاصله …
انسان و جامعهبه سختی می توان به این پرسش پاسخ داد. اگرچه علم جدید از پس توضیح و تبیین بسیاری از پدیده ها بر می آید. اما در عین حال واقعیت های بسیاری هستند که تبیین علمی برای آنها در دست نداریم و اگر هم داریم هنوز بسیار ناقص است. مثلا منشاء حیات یکی از مسایلی است …
انسان و جامعهتجربه زندگی شخصی به ما نشان می دهد که گذشته از دست رفته و آینده نیز وجود ندارد. از گذشته؛ خاطرات ذخیره شده در ذهن به جا مانده و آثاری که به ما نشان می دهد چیزی در زمان قبل تر به وقوع پیوسته است. زمانی که اینک در دسترس نیست. از دیگر سو آینده …
انسان و جامعهدر تاریخ علم و ادب ایران، عارفان زیادی بودهاند که عمر خود را صرف تحصیل علم و پرورش اندیشه کردهاند. یکی از بزرگانی که در این وادی قلمها زده، بهاءالدین محمد بن حسین عبدالصمد عاملی معروف به شیخ بهایی است. کسی که قلههای علوم زمان خود را یکی پس از دیگری پیمود و خدمات ارزشمندی …
انسان و جامعهحکایت هویت، حکایت امروز و دیروز نیست امّا صنعتیشدن و مدرنیته با کالاییسازیِ مداوم خویشتن و هستی آن پرسشهای تازهای را به میان میکشد که در این پیشگفتار مقدمات بحث را پی میگیرم. این روزها که بازار اخبار قلّابی و آدمهای هزارچهره داغ شده، بحثِ هویت هم خواهناخواه در محافل مجازی و آکادمیسینهای علوم انسانی …
علوم شناختیبنا داریم در این جستار نقش پندار در توسعهی علم و نظریات برآمده از آن را واکاوی کنیم. پیشا-دیباچه یکی از شگردهای انسان خردمند برای پیشبینی آینده، ساخت ابزار و حل مسئله، انگاشتن یا همان Imaganation است. شاید اگر چنین امکانی در ما نمیبود، نه زبانمان به این سطح از پیچیدگی میرسید و نه میتوانستیم …
انسان و جامعهمرز بین علم و شبهعلم در چیست؟ آیا ابزاری وجود دارد که در درک این تمایز یاریمان کند؟ با نگاهی گذرا به فلسفهی علم امکانات خود را بررسی میکنیم. کم نیستند متفکرانی که بحثها و پرسشهای فلسفی پیرامون علم و اساساً مباحث فلسفهیِ علم را بیاعتبار میدانند. اغلب آنها بر این عقیدهاند که علم طی …
انسان و جامعهدر این یادداشت دیدگاهی را به نقد میکشیم که گمان میبرد هر پیچیدهگویی و در لفافهسخن گفتنی، فلسفهورزی است. کمی که نگاه خود را به فرهنگ عامّه دقیقتر میکنیم، به خصوص در میان مردمانی که اقلکم اگر ضدیّتی با فلسفیدن نداشته باشند، آن را بیهوده میانگارند، فلسفه نزد آنها تجسّد چنین صفاتی میشود: پیچیدهگویی، مبهمگویی