پیوند کلیه خوک؛ امیدی تازه برای بیماران

نیکولا دیویس (Nicola Davis)، روزنامه‌نگار علمی روزنامه گاردین در گزارش پنجم دی ماه خود می‌نویسد: یکی از جراحان برجسته‌ای که پشت یک کارآزمایی بالینی برای پیوند کلیه خوک به انسان قرار دارد، گفته است این اعضا ممکن است روزی حتی از اعضای اهدایی انسان‌ها هم بهتر باشد.

به گزارش پایگاه علمی خبری دانه، روزنامه‌نگار علمی روزنامه گاردین در گزارش از تلاش‌های تازه برای توسعه پیوند کلیه خوک به انسان شرح می‌دهد که بر اساس گفته‌های دکتر رابرت مونتگومری (Dr Robert Montgomery)، مدیر موسسه پیوند در مرکز سلامت لانگون دانشگاه نیویورک (NYU Langone)، نخستین پیوند در یک کارآزمایی انجام شد و انتظار می‌رود پیوند بعدی در ماه ژانویه (ماه آینده) انجام شود. در مرحله نخست این کارآزمایی، شش بیمار قرار است این اعضای خوک را دریافت کنند؛ اعضایی که در ده نقطه به‌صورت ژنتیکی ویرایش شد تا احتمال پس‌زدگی توسط بدن انسان کمتر شود. در صورت تایید سازمان غذا و داروی آمریکا این کارآزمایی گسترده می‌شود و ۴۴ پیوند دیگر نیز انجام می‌شود. این رویکرد نسبتا تازه «پیوند عضو از گونه‌های دیگر» (Xenotransplantation) نام دارد و هدفش حل معضل کمبود اعضای انسانی برای پیوند است.

بر اساس داده‌های استنادشده در روزنامه گاردین در بریتانیا طی ده سال گذشته بیش از ۱۲ هزار نفر پیش از دریافت عضو جدید، جان خود را از دست داده‌اند یا از فهرست انتظار پیوند خارج شده‌اند. شرکت‌کنندگان در این کارآزمایی جدید یا واجد شرایط دریافت کلیه انسانی نیستند یا در فهرست انتظار قرار دارند اما احتمال مرگ آن‌ها یا باقی‌ماندن بدون پیوند در پنج سال آینده بیش از شانس دریافت عضو است.

مدیر این طرح در گفتگو با روزنامه گاردین می‌گوید: حقیقت این است که هرگز به اندازه کافی عضو انسانی در دسترس نخواهد بود. فکر می‌کنم همه می‌دانیم که ما در زمینه سهمیه‌بندی اعضا با مشکل بسیار جدی روبه‌رو هستیم، چون عرضه به‌شدت محدود است. اما تا زمانی که خودت جای کسی که در انتظار پیوند است قرار نگرفته باشی، واقعاً درک نمی‌کنی که چقدر احتمال دارد عضو مورد نیازت به‌موقع به تو نرسد.

این جراح در توسعه روش‌های تازه برای افزایش عرضه اعضای انسانی از جمله پیوندهای زنجیره‌ای کلیه پیشگام بوده است. در این روش، یک اهداکننده زنده که کلیه‌اش با گیرنده مورد نظرش سازگار نیست، با بیمار دیگری تطبیق داده می‌شود و اهداکننده ناسازگار آن بیمار به فرد دیگری پیوند می‌خورد و این زنجیره ادامه پیدا می‌کند؛ فرایندی که دسترسی به اعضای سازگار را افزایش می‌دهد. این جراح همچنین از پیشگامان استفاده از اعضای اهدایی از افراد مبتلا به هپاتیت C بود.

با این حال، او معتقد است روش‌های دیگری هم لازم است. او توضیح می‌دهد: بعد از سال‌ها تلاش برای افزایش تدریجی تعداد اعضای انسانی، به این نتیجه رسیدم که در واقع پیشرفت چشمگیری نداشته‌ایم، دست‌کم نه به شکلی معنادار؛ هر پیشرفتی هم که حاصل می‌شد، عملاً با افزایش مداوم تعداد افراد در انتظار پیوند خنثی می‌شد.

جراح رابرت مونتگومری پیش‌تر در سال 2021 نخستین پیوند عضو خوکِ ویرایش‌شده ژنتیکی به انسان را در جهان انجام داد. اگرچه گیرنده کلیه فردی دچار مرگ مغزی بود، او گفت این اقدام گام مهمی به‌شمار می‌رفت، چرا که نشان داد عضو بلافاصله پس زده نمی‌شود و داده‌های ایمنی حیاتیی فراهم کرد که راه را برای استفاده از این روش در انسان‌های زنده باز کرد.

او اضافه کرد حتی این امکان وجود دارد که در نهایت اعضای خوک برای پیوند از اعضای انسانی هم بهتر شوند، زیرا می‌توان با ویرایش‌های ژنتیکی بیشتر، احتمال پس‌زدگی را باز هم کاهش داد.