خودکشی؛ نه ضعف شخصی، بلکه بحرانی پیچیده

طبق تازه‌ترین اطلاعات منتشرشده از سوی سازمان جهانی بهداشت، سالانه بیش از ۷۲۰ هزار نفر در جهان بر اثر خودکشی جان خود را از دست می‌دهند. این برآورد بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۱ استوار است و در اوت 2026 به‎روزرسانی شده است. طبق این آمار تقریبا هر روز هزاران خانواده با پدیده خودکشی روبرو می‌شوند و این بحران دردناک را تجربه می‎کنند.
10 سپتامبر، روز جهانی خودکشی، بهانه خوبی بود تا با یک گزارش کامل این بحران جهانی را از ابعاد مختلف بررسی کنیم. برای تهیه این گزارش با دکتر حمید یعقوبی، رئیس جمعیت علمی پیشگیری از خودکشی ایران و نماینده انجمن بین المللی پیشگیری از خودکشی در ایران نیز گفتگویی داشتم.

چرا انسان به خودکشی فکر می‌کند؟

گفتگوی خود با حمید یعقوبی، دانشیار روانشناسی دانشگاه شاهد را با این سوال شروع کردم که مهمترین عواملی که افراد را به سمت خودکشی سوق می‌دهند چیست؟  این روانشناس توضیح داد : “خودکشی معمولا یک علت واحد ندارد و نمی‌شود گفت صرفا بخاطر افسردگی، مشکلات اقتصادی یا مشکلات خانواده  و… است. در واقع یک عامل منفرد ندارد بلکه حاصل تعامل مجموعه‌ای از عوامل است؛ عوامل فردی، روانشناختی، خانوادگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و غیره.
در بسیاری از مواقع یک بحران حاد می‌تواند آدمی که از قبل تحت فشار بوده است را به  نقطه بحرانی برساند به طوری که تصمیم به خودکشی بگیرد. در این نقطه، ظرفیت فرد از لحاظ روانی پر شده و آن بحران یا شکست آخر مثل گلوله‌ای می‌ماند که شلیک می‌شود. جامعه نیز فقط این گلوله و بحران آخر را می‌بیند.
سوال دقیق‎تر این است که چه فرایندی، چه اتفاقاتی و چه جریانی فرد را به نقطه‌ای رسانده که خودکشی را به عنوان نقطه‌ای برای رهایی از آن می‌بیند؟ انسان‌ها ذاتا دوست ندارند بمیرند چون مغز بشر برای بقا ساخته شده است. پس خودکشی با طبع انسان مغایر است. اما در موقعیتی که فرد می‌خواد از یک درد و رنج روانی غیر قابل تحمل فرار کند به  نقطه‌ای  می‌رسد که راه حل را در از بین بردن خودش می‌بیند.
در چنین وضعیتی اگر کسی بتواند راه حلی به فرد بدهد و رنج او را کم کند، احتمالا افکار خودکشی تبدیل به اقدام نمی‌شود. پس باید نگاهمان را به خودکشی تغییر بدهیم و بدانیم که خودکشی تک عاملی نیست، بلکه چند عاملی است”.

چه عواملی خطر خودکشی را افزایش می‌دهند؟

خودکشی را نمی‌توان به ضعف یا کمبود اراده نسبت داد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که درد روانی شدید، فشارهای محیطی و برخی تغییرات در عملکرد مغز می‌توانند همزمان بر تصمیم‌گیری و تنظیم هیجان اثر بگذارند. در ادامه به مواردی اشاره می‌کنیم که طبق آمار و تحقیقات، قویترین ارتباط را با خودکشی دارند.

1: مواجهه با خودکشی دیگران

طبق آمار یکی از عوامل اجتماعی مهم که می‌تواند خطر خودکشی را افزایش دهد، مواجهه با خودکشی یک فرد دیگر است. برای مثال مرگ یکی از والدین بر اثر خودکشی، احتمال خودکشی در فرزندان را افزایش می‌دهد. بنابراین حمایت روانی از خانواده‌ها و نزدیکان فردی که بر اثر خودکشی جان باخته است، اهمیت زیادی دارد.

2: فشار اقتصادی و روانی در کنار هم

بیکاری در سنین ۳۵ تا ۶۵ سالگی یکی دیگر از عوامل اجتماعی در ارتباط با مرگ ناشی از خودکشی بوده است. از دست دادن شغل ممکن است فقط به معنای کاهش درآمد نباشد و موارد دیگری مثل کاهش احساس امنیت، جایگاه اجتماعی و ارتباطات روزمره را هم به دنبال داشته باشد. سیاست‌های اشتغال و حمایت اقتصادی در کاهش آمار خودکشی بسیار موثراند.

3: نقش مخرب رسانه

رسانه‌ فقط روایتگر خودکشی نیست، شیوه روایت آن می‌تواند بر رفتار جامعه نیز اثر بگذارد. برای درک تاثیر رسانه به گزارش منتشر شده در BMJ  رجوع می‌کنیم. پس از پوشش رسانه‌ای مرگ چهره‌های مشهور بر اثر خودکشی، میزان خودکشی در جامعه طی یک تا دو ماه بعد به‌طور متوسط حدود ۱۳ درصد افزایش پیدا کرده است. دامنه این افزایش در مطالعات مختلف حدود ۸ تا ۱۸ درصد بود.

ارتباط رسانه و خودکشی زمانی قوی‌تر شد که رسانه‌ها جزئیات روش خودکشی را نیز منتشر کرده بودند. در این شرایط، مرگ‌های ناشی از همان روش حدود ۳۰ درصد بیشتر شد و دامنه برآوردها بین ۱۸ تا ۴۴ درصد قرار داشت. با این حال، هر نوع گزارش درباره خودکشی لزوما خطرناک نیست. مسئله بیشتر به نوع روایت مربوط است؛ مثلا تکرار گسترده خبر، رمانتیک کردن ماجرا یا بیان جزئیات خودکشی، تاثیر مخرب دارد.

در گفتگو با رئیس جمعیت علمی پیشگیری از خودکشی ایران، در مورد نقش رسانه پرسیدم. او پاسخ داد: ” نقش منفی رسانه را اثر ورتر می‌گویند. ورتر جوانی هست در رمانی از “گوته”که اقدام به خوکشی می‌کند. بعد ازانتشار کتاب، تعداد زیادی از جوانان اروپایی به تقلید از ورتر خودکشی کردند. بعد از این واقعه نقش منفی رسانه به اثر ورتر معروف شد. پس نقش رسانه وقتی مخرب می‌شود که تیترهای هیجانی استفاده کند، تیتر حاوی کلمه خودکشی باشد، متن خبر دراماتیک باشد و روش خودکشی و جزئیات محل ذکر شود”.

4: زندان و درگیری با نظام قضایی

یکی از قوی‌ترین ارتباط‌ها با مرگ ناشی از خودکشی در افرادی دیده شده که با نظام قضایی درگیر بوده‌اند، به‌ویژه پس از آزادی از زندان. این یافته نشان می‌دهد دوره بازگشت به جامعه می‌تواند زمان بسیار حساسی برای حمایت روانی و اجتماعی باشد.

5: دسترسی به سلاح گرم

طبق گزارش‌ها دسترسی به سلاح گرم یکی دیگر از عواملی بود که ارتباط قوی با مرگ ناشی از خودکشی داشت. پژوهشگران تاکید می‌کنند عوامل محیطی و میزان دسترسی به ابزارهای کشنده می‌تواند در پیشگیری اهمیت داشته باشند. به همین دلیل، دسترسی به سلاح گرم و سایر اقلام و مواد رایج در خودکشی باید در برنامه‌های پیشگیری از خودکشی مورد توجه قرار بگیرند.

6: زندگی در یتیم خانه و مراکز نگهداری

آمار و تحقیقات نشان می‌دهد که تجربه زندگی در مراکز نگهداری کودکان بی سرپرست، با افزایش مرگ ناشی از خودکشی ارتباط زیادی دارد. این گروه ممکن است بیش از دیگران تجربه‌هایی مانند جدایی خانوادگی، بی‌ثباتی یا آسیب‌های دوران کودکی داشته باشند. پژوهشگران تاکید می‌کنند که این گروه نیازمند توجه پیشگیرانه بیشتری هستند.

7: آزار و بدرفتاری در کودکی

آزار و بدرفتاری در دوران کودکی نیز از قوی‌ترین عوامل مرتبط با خودکشی گزارش شده است. خشونت و آسیب دوران کودکی فقط به همان دوره کودکی محدود نمی‌شود به طوریکه اثرات آن در سنین بالاتر احتمالا فرد را در معرض خودکشی قرار می‌دهد . بنابراین شناسایی زودهنگام کودک‌آزاری و حمایت از قربانیان می‌تواند از منظر سلامت روان اهمیت زیادی داشته باشد.

8: خشونت جنسی

تجربه خشونت یا تجاوز جنسی یکی دیگر از مهمترین عواملی است که انگیزه خودکشی را در افراد ایجاد می‌کند. این تجربیات تلخ می‌تواند پیامدهای روانی طولانی مدت مثل افسردگی، اضطراب و سایر مشکلات روانی را به همراه داشته باشد. اینکه قربانیان در این مواقع دسترسی آسان و سریع به حمایت‌های روان‌شناختی و اجتماعی داشته باشند، تاثیر قابل توجهی در کاهش آمار خودکشی دارد.

9: بی‌خانمانی؛ ترکیبی از چند آسیب همزمان

افراد بی‌خانمان از گروه‌هایی هستند که رفتارهای مرتبط با خودکشی در آنها به میزان زیادی گزارش شده است. در گزارشی منتشرشده در  در JAMA Psychiatry در سال ۲۰۲۵، حدود ۲۸.۹ درصد افراد بی‌خانمان سابقه اقدام به خودکشی و حدود ۴۱.۶ درصد افکار خودکشی داشتند . بی‌خانمانی معمولا با فقر، تنهایی، بیماری، خشونت و دسترسی محدود به خدمات درمانی همراه است.

10: خشونت در رابطه عاطفی

یافته‌ها نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از آمار خودکشی در میان زنان به تجربه خشونت از سوی شریک عاطفی مرتبط است. این خشونت می‌تواند جسمی، روانی یا جنسی باشد و قربانی را برای مدت طولانی در شرایط فشار و ناامنی نگه دارد. به این ترتیب پیشگیری از خشونت خانگی می‌تواند بخشی از سیاست‌های پیشگیری از خودکشی نیز باشد.

عوامل مرتبط با خودکشی که کمتر در مورد آن‌ها صحبت می‌شود

در ادامه گفتگو با حمید یعقوبی، در مورد عوامل مرتبط با خودکشی که کمتر در مورد آن‌ها صحبت می‌شود پرسیدم. این استاد دانشگاه گفت:” عواملی مثل احساس تنهایی، احساس سربار بودن، احساس بی پناهی، احساس تحقیر و شکست، از دست دادن امید به آینده و نداشتن روابط خیلی خوب با اطرافیان از مواردی مهمی هستند که کمتر در مورد آنها صحبت میشود به خصوص بعد از دوران کرونا ارتباطات خیلی کمتر شد “.

افسردگی و خودکشی

افسردگی و خودکشی ارتباط پیچیده‌ای با یکدیگر دارند. فرد مبتلا به افسردگی ممکن است در کنار علائمی مانند خلق پایین، احساس گناه و ناتوانی در لذت بردن، افکار خودکشی را هم تجربه کند. با این حال، همه افراد مبتلا به افسردگی علائم یکسانی ندارند و شدت و نوع نشانه‌ها می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.
یک مطالعه جدید که در سال ۲۰۲۶ در مجله Digital Medicine منتشر شده، تلاش کرده است این تفاوت‌ها را از زاویه فعالیت مغز بررسی کند. پژوهشگران با استفاده از تصاویر fMRI در حالت استراحت (تصاویر fMRI، تصاویری از فعالیت مغز هستند که با استفاده از میدان مغناطیسی و بدون نیاز به جراحی تهیه می‌شوند) و یک مدل هوش مصنوعی، اطلاعات مغزی ۱۵۹۰ فرد مبتلا به اختلال افسردگی اساسی و ۱۳۰۸ فرد سالم را بررسی کردند.
نتایج نشان داد بیماران مبتلا به افسردگی را می‌توان بر اساس این الگوهای مغزی به دو زیرگروه اصلی تقسیم کرد. در گروه اول ۸۰۲ بیمار و در گروه دوم ۷۸۸ بیمار قرار گرفتند. در گروه اول، فعالیت بخش‌هایی از مغز که با شبکه بینایی، توجه و «شبکه حالت پیش‌فرض» مرتبط بودند، بیشتر از افراد سالم بود. شبکه حالت پیش‌فرض، نواحی از مغز است که هنگام فکر کردن به خود، خاطرات و پردازش‌های درونی فعال می‌شود. در گروه دوم، فعالیت این نواحی کاهش پیدا کرده بود.
این دو گروه فقط از نظر فعالیت مغز متفاوت نبودند. پژوهشگران با بررسی علائم افسردگی مشاهده کردند گروه اول بیشتر با علائم عاطفی همراه بود. ناتوانی در احساس لذت، خلق افسرده، احساس گناه و آیتم مرتبط با خودکشی در مقیاس افسردگی همیلتون ( یک پرسش‌نامه بالینی برای سنجش شدت علائم افسردگی است)، در این گروه بیشتر دیده می‌شد. در مقابل، گروه دوم بیشتر با علائم جسمانی مانند بی‌خوابی، کندی روانی و حرکتی و مشکلات گوارشی همراه بود.
تفاوت مهم دیگر مربوط به پاسخ بیماران به درمان بود. در یکی از مجموعه‌های واقعی بیماران، ۹۵.۸ درصد افراد گروه اول به درمان دارویی پاسخ دادند؛ این رقم در گروه دوم ۷۶.۳ درصد بود. برای داروهای گروه SSRI نیز میزان پاسخ در گروه اول ۱۰۰ درصد و در گروه دوم ۷۳.۷ درصد گزارش شد. این تفاوت در پاسخ به روش‌های غیر دارویی مانند تحریک مغناطیسی مغز هم مشاهده شد.
این یافته‌ها نشان می‌دهد افسردگی یک بیماری کاملا یکدست نیست و احتمال دارد بیماران مختلف به درمان‌های متفاوتی نیاز داشته باشند. با این حال، این پژوهش برای پیش‌بینی خودکشی طراحی نشده است و نمی‌توان از نتایج آن نتیجه گرفت که یک الگوی مغزی مشخص، خطر خودکشی را پیش‌بینی می‌کند.
با این وجود، این مسیر پژوهشی چشم‌اندازی امیدوارکننده پیش روی ما می‌گذارد. هرچه شناخت ما از تفاوت‌های مغزی و علائم مختلف افسردگی دقیق‌تر شود، امکان طراحی درمان‌های شخصی‌سازی‌شده هم بیشتر خواهد شد. این به پزشکان کمک می‌کند برای هر بیمار، درمان مناسب‌تری را سریع‌تر انتخاب کنند و  یک گام به درمان موثرتر افسردگی نزدیک‌ شوند.

اقدامات موثر پیشگیری از خودکشی

بعد از همه آمارهای نگران‌کننده، این واقعیت نباید فراموش شود که خودکشی قابل پیشگیری است. سازمان جهانی بهداشت می‌گوید مجموعه‌ای از مداخلات در سطح فرد، نظام سلامت، جامعه و سیاست‌گذاری می‌تواند خطر خودکشی را کاهش دهد. البته نکته کلیدی این است که هیچ راهکاری به تنهایی کافی نیست و موثرترین برنامه‌ها چند لایه‌اند.
LIVE LIFE نام یک چارچوب جهانی از سازمان جهانی بهداشت برای پیشگیری از خودکشی است که روی چند محور اصلی تاکید دارد: محدود کردن دسترسی به ابزارهای مرگبار، گزارش مسئولانه رسانه‌ها درباره خودکشی، آموزش مهارت‌های اجتماعی و عاطفی به نوجوانان، و شناسایی زودهنگام و پیگیری افرادی که در معرض خطر هستند. در ادامه به این موارد و سایر اقدامات مهم در پیشگیری از بحران خودکشی می‌پردازیم.

1: دسترسی به درمان

یکی از ساده‌ترین اصول پیشگیری این است که فرد در بحران بتواند بدون مانع مالی، زمانی یا اجتماعی به خدمات سلامت روان دسترسی پیدا کند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند کمبود خدمات، هزینه و زمان از مهم‌ترین موانعی هستند که افراد دارای افکار خودکشی را از ادامه ی درمان بازمیدارند. سازمان جهانی بهداشت به مراقبت و شناسایی و درمان زودهنگام افراد در معرض خطر بسیار تاکید می‌کند.

2: پیگیری بعد از بحران

اقدام به خودکشی که منجربه مرگ نشود به معنای پایان خطر یا بحران نیست . یک متاآنالیز تازه در سال ۲۰۲۶ منتشر شده که جمعا ۳۶ مطالعه‌ی مستقل انجام شده روی ۹۵۵۲ نفر را بررسی کرده است. طبق نتایج این متاآنالیز، اگر بعد از اقدام خودکشی تماس‌های کوتاه، پیگیری تلفنی و حفظ ارتباط با فرد صورت بگیرد تا حدود ۲۸ درصد منجر به کاهش احتمال خودکشی مجدد خواهد شد.
متاآنالیز یعنی پژوهشی که نتایج تعداد زیادی مطالعه مستقل را کنار هم می‌گذارد و یک جمع‌بندی آماری قوی‌تر ارائه می‌دهد.

3: آموزش متخصصان

پزشکان، پرستاران، روان‌شناسان، معلمان و افرادی که با جمعیت‌های آسیب‌پذیر کار می‌کنند، نقش پررنگی در شناسایی زودهنگام خطر خودکشی دارند. یک متاآنالیز در سال ۲۰۲۴ با بررسی ۴۳ مطالعه و بیش از ۲۱ هزار نفر نشان داد آموزش‌های لازم به این افراد می‌تواند توانایی و آمادگی آن‌ها را برای مداخله به شکل قابل توجهی افزایش ‌دهد. البته نمی‌توان نتیجه گرفت که آموزش به‌تنهایی مستقیما میزان مرگ ناشی از خودکشی را کاهش می‌دهد.

4: افزایش آگاهی جمعی

در ارتباط با خودکشی، همه چیز فقط نبود خدمات نیست؛ چرا که بخشی از مشکل به دیدگاه جامعه مرتبط است و اکثر مواقع فرد جرئت مراجعه برای کمک را پیدا نمی‌کند. این واقعیت تلخ منجر به کاهش کمک‌خواهی، وضعیت روانی نامطلوب‌تر و افزایش خطر  خودکشی می‌شود. بنابراین تغییر زبان جامعه درباره خودکشی و کنار گذاشتن قضاوت و سرزنش، بخشی از مسیر پیشگیری است.

5: شناسایی زودهنگام

معمولا در رفتار افرادی که اقدام به خودکشی می‌کنند، از قبل نشانه‌هایی از این تصمیم دیده می‌شود. این افراد اغلب از ناامیدی شدید، افکار خودکشی یا رفتارهای خودآسیب‌رسان صحبت می‌کنند. که این حالت نیازمند ارزیابی و حمایت جدی است. سازمان جهانی بهداشت، شناسایی زودهنگام و پیگیری افرادی که در معرض خطر خودکشی هستند را یکی از محورهای اصلی برنامه LIVE LIFE قرار داده است.

6: محدود کردن دسترسی به ابزارهای مرگبار

یکی از قوی‌ترین راه‌های پیشگیری از خودکشی در سطح جامعه، محدود کردن دسترسی فوری به ابزارهای بسیار کشنده است.  به این دلیل که بحران خودکشی در بسیاری از افراد می‌تواند گذرا باشد و ایجاد فاصله بین فرد و یک وسیله بسیار کشنده، می‌تواند فرصتی طلایی برای عبور از بحران و رسیدن کمک فراهم‌کند.

7: ارتباط با مدرسه

نقش مدرسه بسیار حائز اهمیت است . چرا که تحقیقات نشان می‌دهد احساس تعلق و ارتباط با مدرسه در کودکان و نوجوانان، احتمال خودکشی را کاهش می‌دهد. داشتن رابطه مناسب با همسالان، معلمان و محیط مدرسه می‌تواند یک لایه محافظتی مهم برای نوجوانان باشد.

8: ارتباط روان درمانی و خودکشی

روان‌درمانی می‌تواند خطر اقدام به خودکشی را کاهش دهد. یک متاآنالیز بزرگ در مجلهJAMA Psychiatry  ۱۴۷ مطالعه و داده‌های ۱۱ هزار و یک نفر را بررسی کرد. پژوهشگران مشاهده کردند هم درمان‌هایی که مستقیم افکار و رفتارهای خودکشی را هدف قرار می‌دهند و هم روان‌درمانی‌هایی که بر مشکلاتی مانند افسردگی تمرکز دارند، باعث کاهش افکار خودکشی و اقدام به خودکشی شده اند.
در این بررسی، درمان‌های مستقیم حدود ۲۸ درصد و درمان‌های غیرمستقیم حدود ۳۲ درصد خطر خودکشی را کاهش داده بودند. این یافته‌ها نشان می‌دهد پیشگیری از خودکشی فقط محدود به مداخله در لحظه بحران نیست و درمان منظم مشکلات روانی هم می‌تواند نقش مهمی در کاهش خطر داشته باشد.

آیا هوش مصنوعی می‌تواند خطر خودکشی را زودتر تشخیص دهد؟

پژوهشگران در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند از هوش مصنوعی برای شناسایی افرادی استفاده کنند که ممکن است در معرض خطر خودکشی باشند. این مدل‌ها حجم بزرگی از اطلاعات، از سابقه پزشکی و تشخیص‌های روان‌پزشکی گرفته تا داروها، بستری‌های قبلی و برخی اطلاعات اجتماعی را همزمان بررسی می‌کنند تا الگوهایی را پیدا کنند که شاید در ارزیابی معمول بالینی به‌راحتی دیده نشوند.
یک متاآنالیز منتشرشده در سال ۲۰۲۴ که ۴۱ مطالعه را بررسی کرد، نشان داد عملکرد مدل‌های یادگیری ماشین برای پیش‌بینی خطر خودکشی بسیار متفاوت بوده است. دقت برخی مدل‌ها حدود ۷۰ درصد و در بهترین موارد تا ۹۴ درصد گزارش شده بود. با این حال، تفاوت زیاد میان مطالعات نشان می‌دهد این اعداد را نمی‌توان به همه بیماران و همه محیط‌های درمانی تعمیم داد.
بنابراین هوش مصنوعی شاید در آینده بتواند به پزشکان برای شناسایی زودتر افراد در معرض خطر کمک کند، اما فعلا نمی‌تواند جای مصاحبه بالینی، ارزیابی روان‌پزشکی و ارتباط انسانی را بگیرد. بهترین چشم‌انداز فعلی این است که این فناوری به‌عنوان یک سامانه هشدار کمکی در کنار متخصصان استفاده شود، نه یک ابزار مستقل برای پیش‌بینی سرنوشت افراد.

شعار انجمن جهانی پیشگیری از خودکشی

حمید یعقوبی، متخصص حوزه خودکشی، در میان صحبت های خود به شعار انجمن جهانی پیشگیری از خودکشی، تاکید ویژه‏ای داشت. شعار این سازمان برای سه سال پیاپی 2024، 2025 و 2026 این بوده است؛ تغییر روایت درباره خودکشی و آغاز گفتگو.
مفهوم شعار این است که که طرز نگرش و نگاه جامعه نسبت به کسی که خودکشی می‌کند باید عوض شود. چرا که فقط انسان‌های ضعیف یا افراد دارای بیماری‌های روانی خودکشی نمی‎کنند و در کل نگرش ضعف از سوی جامعه بسیار خطرناک است.

وضعیت خودکشی در ایران

درارتباط با وضعیت خودکشی در ایران و آمار چند سال اخیر از  نماینده انجمن بین المللی پیشگیری از خودکشی در ایران، سوالاتی پرسیدیم. او افزود در ایران دسترسی به داده‌های باکیفیت و مستمر مرتبط با خودکشی وجود ندارد. ایران به یک نظام ملی پایش خودکشی نیاز دارد. آمار مرتبط با خودکشی به طور عمده در دست پزشکی قانونی  و وزارت بهداشت است. پزشکی قانونی به طور جداگانه مرگ‌های ناشی از خودکشی را ثبت می‌کند و این آمار تقریبا از سال 1401 به بعد در دسترس محققان قرار نگرفته و روی وبسایت این سازمان آپدیت نشده است.
وزارت بهداشت نیز آمار اقدام به خودکشی را ثبت می‌کند. این آمار از تعداد مراجعه افراد به بیمارستان‌ها یا دانشگاه‌های پزشکی، استخراج می‌شود. در مورد آمار مرتبط با افکار خودکشی در ایران نیز هیچ سازمانی در این زمینه آماری در دست ندارد.
یعقوبی آمار خودکشی در ایران را افزایشی می‌داند که هم نوجوان‌ها و جوان‌ها را در برگرفته و هم جمعیت بزرگسال را. به طوریکه در بین زنان روش‌های خودکشی حتی خشن‌تر هم شده است. همچنین در ادامه افزود عدم پوشش بیمه‌ای مشکلات سلامت روان در ایران و هزینه‌ بالای مشاوره منجر به کاهش مراجعه به مراکز سلامت روان شده است. این موضوع به خودی خود حتی سهمی در افزایش آمار خودکشی در ایران داشته است.

در زمان بحران چه کنیم؟

اگر در خانواده، دوستان یا اطرافیان شما فردی وجود دارد که افکار خودکشی دارد یا اقدام به خودکشی کرده است، چه اقداماتی می‌توانید انجام دهید تا از وقوع بحران یا تکرار آن جلوگیری کنید ؟ طبق شعار سازمان جهانی بهداشت در مرحله اول شما باید احساس همدلی و حمایت بروز بدهید نه اینکه لحن سرزنش‎گر، تحقیرآمیز و قضاوت کننده داشته باشید.
در اقدام بعدی باید فرد را به مرکز سلامت روان یا مراکز مرتبط با خدمات بهداشت روان ارجاع دهید. اگر کسی به فکر خودکشی هست بهترین مسیر رایگان برای مشاوره و درخواست کمک، شماره 123  است. افرادی که تمایلی به مشاوره‎ی تلفنی ندارند، می‌توانند به سامانه طعم گیلاس مراجعه کنند. در این سامانه افراد از طریق چت کردن، مسائل خود را با متخصصان مطرح می‌کنند.