پنیر پرچرب و سلامت مغز
پژوهشگران ارتباطی معنادار میان لبنیات پرچرب و سلامت مغز گزارش کردهاند.
بر اساس یک مطالعه بزرگ که بیش از ۲۵ سال افراد را دنبال کرده است، مصرف پنیر و خامه پرچرب با کاهش خطر ابتلا به زوال عقل مرتبط است. افرادی که مقدار بیشتری از این مواد غذایی مصرف میکردند، کمتر به زوال عقل مبتلا شدند. در مقابل، محصولات لبنی کمچرب چنین ارتباطی را نشان ندادند. پژوهشگران تأکید میکنند که این نتایج نشاندهنده «ارتباط» است، نه رابطه علتومعلولی.
به گزارش پایگاه علمی خبری دانه، بر اساس یک مطالعه جدید، افرادی که مقدار بیشتری پنیر و خامه پرچرب مصرف میکنند، ممکن است در سالهای بعد زندگی کمتر در معرض ابتلا به زوال عقل قرار بگیرند. این پژوهش که در ۱۷ دسامبر ۲۰۲۵ در نشریه Neurology، مجله رسمی آکادمی عصبشناسی آمریکا منتشر شده، نشان میدهد میان مصرف برخی لبنیات پرچرب و خطر زوال عقل ارتباط وجود دارد؛ هرچند این یافتهها ثابت نمیکند که این مواد غذایی به طور مستقیم از بروز زوال عقل جلوگیری میکنند.
پنیرهای پرچرب به محصولاتی گفته میشود که بیش از ۲۰ درصد چربی دارند؛ از جمله پنیرهای رایجی مانند چدار، بری و گودا. خامههای پرچرب نیز معمولاً بین ۳۰ تا ۴۰ درصد چربی دارند و شامل خامه قنادی، خامه دوبل و خامه غلیظ میشوند. این محصولات در فروشگاهها اغلب با عنوان «پرچرب» یا «معمولی» عرضه میشوند.
امیلی سونستدت، استاد دانشگاه لوند سوئد و نویسنده اصلی مطالعه، میگوید:
«دهههاست که بحث رژیمهای پرچرب در برابر کمچرب بر توصیههای تغذیهای سایه انداخته و گاهی پنیر بهعنوان مادهای ناسالم معرفی شده است. اما مطالعه ما نشان میدهد برخی لبنیات پرچرب ممکن است با کاهش خطر زوال عقل همراه باشند و این موضوع برخی فرضیات قدیمی درباره چربی و سلامت مغز را به چالش میکشد.»
پیگیری وضعیت شرکتکنندگان در طول زمان
در این پژوهش، دادههای تغذیهای و سلامت ۲۷٬۶۷۰ فرد بزرگسال در سوئد بررسی شد. میانگین سن شرکتکنندگان در آغاز مطالعه ۵۸ سال بود و آنها به طور متوسط ۲۵ سال تحت پیگیری قرار گرفتند. در این مدت، ۳٬۲۰۸ نفر به زوال عقل مبتلا شدند.
برای بررسی الگوی غذایی، شرکتکنندگان تمام خوراکیهای مصرفی خود را طی یک هفته ثبت کردند و همچنین به پرسشهایی درباره عادات غذایی چند سال گذشته و شیوههای آمادهسازی غذا پاسخ دادند.
مصرف پنیر پرچرب و پیامدهای شناختی
در بخشی از تحلیل، مصرف روزانه پنیر پرچرب بررسی شد. پژوهشگران افرادی را که ۵۰ گرم یا بیشتر در روز پنیر پرچرب مصرف میکردند، با کسانی که کمتر از ۱۵ گرم در روز مصرف داشتند، مقایسه کردند. پنجاه گرم پنیر تقریباً معادل دو برش پنیر چدار یا حدود نصف فنجان پنیر رندهشده است.
در پایان دوره مطالعه، ۱۰ درصد از مصرفکنندگان بیشتر پنیر پرچرب به زوال عقل مبتلا شده بودند، درحالیکه این رقم در گروه با مصرف کمتر ۱۳ درصد بود. پس از تعدیل عوامل مؤثر مانند سن، جنس، سطح تحصیلات و کیفیت کلی رژیم غذایی، مشخص شد مصرف بالاتر پنیر پرچرب با ۱۳ درصد کاهش خطر زوال عقل همراه است.
این ارتباط در مورد زوال عقل عروقی قویتر بود؛ بهطوری که مصرفکنندگان بیشتر پنیر پرچرب ۲۹ درصد خطر کمتری برای ابتلا به این نوع زوال عقل داشتند.
آلزایمر، ژنتیک و پنیر پرچرب
پژوهشگران همچنین کاهش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر را در میان مصرفکنندگان بیشتر پنیر پرچرب مشاهده کردند، اما این الگو فقط در افرادی دیده شد که حامل ژن APOE e4—یکی از عوامل خطر ژنتیکی آلزایمر – نبودند.
خامه پرچرب و خطر زوال عقل
مصرف خامه پرچرب نیز بررسی شد. پژوهشگران افرادی را که ۲۰ گرم یا بیشتر در روز خامه پرچرب مصرف میکردند، با کسانی که اصلاً خامه مصرف نمیکردند، مقایسه کردند. بیست گرم خامه پرچرب تقریباً برابر با ۱٫۴ قاشق غذاخوری خامه قنادی است.
پس از درنظرگرفتن عوامل سبک زندگی و سلامت، مشخص شد مصرف روزانه خامه پرچرب با ۱۶ درصد کاهش خطر زوال عقل همراه است.
تفاوت میان انواع لبنیات
همه محصولات لبنی چنین ارتباطی را نشان ندادند. در این مطالعه، هیچ ارتباطی میان زوال عقل و مصرف پنیر کمچرب، خامه کمچرب، شیر (پرچرب یا کمچرب)، کره یا محصولات لبنی تخمیری مانند ماست، کفیر و دوغ مشاهده نشد.
سونستدت میگوید:
«این یافتهها نشان میدهد از نظر سلامت مغز، همه لبنیات اثر یکسانی ندارند. درحالیکه پنیر و خامه پرچرب با کاهش خطر زوال عقل مرتبط بودند، سایر لبنیات چنین اثری نداشتند.
برای تأیید این نتایج و بررسی دقیقتر نقش احتمالی لبنیات پرچرب در حفاظت از مغز، به پژوهشهای بیشتری نیاز است.»
محدودیتهای مطالعه و گامهای بعدی
یکی از محدودیتهای این پژوهش آن است که همه شرکتکنندگان در سوئد زندگی میکردند و بنابراین نتایج ممکن است به سایر کشورها قابلتعمیم نباشد. به گفته سونستدت، الگوهای غذایی در مناطق مختلف متفاوت است؛ برای مثال، در سوئد پنیر اغلب بهصورت خام مصرف میشود، درحالیکه در آمریکا معمولاً پنیر پخته یا همراه با گوشت مصرف میشود. از همین رو، انجام مطالعات مشابه در کشورهای دیگر ضروری است.
