به گزارش پایگاه علمی خبری دانه، بدون تردید مشتری بزرگترین سیارهی منظومهی شمسی است اما اکنون با وجود دادههای کاوشگر جونو ناسا، مشخص شد این سیاره اندکی کوچکتر از برآوردهای پیشین دانشمندان است.
نشریه علمی Nature Astronomy در آخرین هفته از ماه ژانویه، مقالهای بر اساس یافتههای اخیر کاوشگر جونو ناسا منتشر کرد. دانشمندان با استفاده از این دادهها دقیقترین اندازهگیریهای تاریخ از اندازه و شکل مشتری به دست آوردهاند. این اطلاعات برای درک کاملتر این غول گازی، مثل ساختار پیچیدهی درونی آن اهمیت زیادی دارد.
مشاهدات جونو نشان میدهد که قطر استوایی مشتری برابر با ۸۸٬۸۴۱ مایل (۱۴۲٬۹۷۶ کیلومتر) است؛ به عبارتی حدود ۵ مایل (۸ کیلومتر) کمتر از اندازههایی که پیشتر گزارش شده بود. همچنین قطر این سیاره از قطب شمال تا قطب جنوب ۸۳٬۰۶۷ مایل (۱۳۳٬۶۸۴ کیلومتر) اندازهگیری شده است که حدود ۱۵ مایل (۲۴ کیلومتر) کوچکتر از برآوردهای قبلی است.
این سیاره مانند زمین کاملاً کروی نیست، بلکه اندکی تختشده است؛ این تخت بودن کمی بیشتر از آن چیزی است که قبلاً از مشتری تصور میشد چراکه در ناحیهی استوا حدود ۷ درصد بزرگتر از نواحی قطبی است. در مقایسه قطر استوایی زمین تنها ۰٫۳۳ درصد بزرگتر از قطر آن در قطبهاست.
ویل دانهام، روزنامهنگار علمی خبرگزاری رویترز در این باره مینویسد: اندازهگیریهای قبلی مشتری بر پایهی دادههایی بود که کاوشگران ناسا یعنی ویجر و پایونیر در دهه 70 میلادی ثبت کردند. کاوشگر جونو در سال 2011 پرتاب شد و از سال 2016 در مدار مشتری قرار گرفت تا دادههای خام از مشتری را به زمین ارسال کند.
الی گالانتی، نویسندهی اصلی این پژوهش میگوید: وقتی جونو از منظر زمین از پشت مشتری عبور کرد، سیگنال رادیویی آن پیش از رسیدن به زمین از جو این سیاره عبور کرد. اندازهگیری تغییرات این سیگنال بر اثر ترکیب، چگالی و دمای جو مشتری به ما اجازه داد تا جو سیاره را بررسی کنیم و اندازه و شکل آن را با دقت بالا تعیین کنیم. جالب اینجاست که چنین آرایش هندسیای در طول مأموریت اصلی جونو رخ نداده بود، بنابراین این آزمایشها در ابتدا برنامهریزی نشده بود.
زمین که سومین سیاره از خورشید در میان هشت سیارهی منظومهی شمسی است، سیارهای نسبتاً کوچک و سنگی به شمار میرود. در مقابل، مشتری که پنجمین سیاره از خورشید است، آنقدر عظیم است که همهی سیارات دیگر از جمله بیش از ۱۳۰۰ سیاره به اندازهی زمین میتواند درون آن جای بگیرد. سیاره مشتری عمدتاً از هیدروژن و هلیوم تشکیل شده و مقدار کمی از گازهای دیگر هم در آن وجود دارد. بادهای شدید که به شکل نوارهایی دیده میشود و چند طوفان بزرگ، ظاهر رنگارنگ این سیاره را شکل میدهند.
بر اساس گزارش روزنامهنگار رویترز، کاوشگر جونو تاکنون دادههایی دربارهی جو مشتری، ساختار درونی آن، میدان مغناطیسی داخلی و مگنتوسفر آن (ناحیهی پیرامون سیاره که با میدان مغناطیسی داخلیاش ایجاد شده است) جمعآوری کرده است. اندازهگیریهای دقیق جدید از مشتری برای دانشمندان اهمیت زیادی دارد، چراکه شعاع این سیاره، که برابر با نصف قطر آن است، یک مرجع اساسی در مدلهای مربوط به ساختار درونی و جو آن به شمار میرود.
نویسنده این پژوهش در گفتگو با روزنامهنگار رویترز میگوید: مشتری بزرگترین سیارهی منظومهی شمسی است و بخش عمدهی جرم سیارهای آن را در خود جای داده است، بنابراین درک ترکیب و ساختار درونی آن برای فهم چگونگی شکلگیری و تکامل منظومهی شمسی نقش کلیدی دارد. مشتری احتمالا در مراحل اولیه شکل گرفته و تأثیر زیادی بر توزیع مواد، رشد دیگر سیارات و انتقال مواد فرّار به بخش درونی منظومهی شمسی، از جمله زمین داشته است.
