شهر هوشمند بدون پلیس؛ رویکردی نو در کنترل ترافیک و تخلفات شهری
گفتوگو اختصاصی دانه با مصطفی رنجبرزاده کلیبی
در چند سال اخیر با پیشرفت در حوزه هوش مصنوعی و گسترش فناوریهای هوش مصنوعی و پهپادهای غیرنظامی، مفهوم «شهر هوشمند» در جهان وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که در آن نظارت شهری، مدیریت ترافیک، کنترل تخلفات و حتی پایش ساختوسازها، بدون حضور فیزیکی نیروی انسانی و با اتکا به سامانههای هوشمند انجام میشود. ایدهای که از آن با عنوان «شهر بدون پلیس» یاد میشود؛ نه به معنای حذف قانون، بلکه با هدف افزایش دقت، سرعت و کاهش هزینههای نظارتی.
در کشور ما نیز در همین راستا، مجموعهای دانشبنیان در استان هرمزگان با تکیه بر تجربه چند دههای تجربه در صنعت هوافضا، موفق به طراحی و ارائه پروژهای شده که پهپاد، هوش مصنوعی و نرمافزارهای تحلیل داده را در قالب یک سامانه یکپارچه شهری به هم پیوند میدهد. در حاشیه بیست و ششمین نمایشگاه دستاوردهای پژوهش، فناوری و فنبازار، با مصطفی رنجبرزاده کلیبی مدیرعامل مجموعه «مؤسسه هوایی نوبند سبز خلیجفارس» به گفتوگو پرداختیم و جزئیات این پروژه و چشمانداز «شهر بدون پلیس» را برای ما تشریح کردند.
در ابتدا کمی درباره خودتان و سابقه فعالیتتان توضیح میدهید؟
من مصطفی رنجرزاده هستم، متولد شهرستان میناب در استان هرمزگان. فعالیت حرفهایام را از اواخر دهه هفتاد در صنعت هوایی آغاز کردم و بهصورت تخصصی در حوزه نگهداری و تعمیر هواپیما فعالیت داشتهام. در این مسیر، نزدیک به دو دهه تجربه عملی در صنعت هوافضا کسب کردم.
در ادامه، وارد حوزه ورزشها و فعالیتهای هوایی شدم و طی سالهای مختلف، مسئولیت ورزشهای هوایی استان هرمزگان را بر عهده داشتم. این تجربیات، زمینهساز ورود من به فعالیتهای تخصصیتر در حوزه پهپادهای غیرنظامی و پروژههای نوآورانه هوایی شد.
مجموعه «نوبند سبز خلیجفارس» چگونه شکل گرفت و در چه حوزههایی فعالیت میکند؟
با توجه به علاقه شخصی به صنعت هوافضا و ظرفیتهای بالای این حوزه، تصمیم گرفتیم در بخش خصوصی مؤسسهای راهاندازی کنیم. مجموعه نوبند سبز همزمان در چند شاخه فعال است؛ از ورزشهای هوایی و گردشگری هوایی گرفته تا آموزش خلبانی پهپاد، تعمیرات پهپادهای غیرنظامی و تولید انواع پهپاد.
از سال ۱۳۹۵ به طور جدی وارد حوزه پهپادهای غیرنظامی شدیم و تاکنون موفق به طراحی و تولید ۱۲ مدل پهپاد غیرنظامی شدهایم که تعدادی از آنها در صنایع ملی هوایی و با همکاری معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری به ثبت رسیدهاند.
پروژه «شهر بدون پلیس» دقیقاً چیست و چه مسئلهای را حل میکند؟
این پروژه در قالب «شهر هوشمند با پهپاد هوشمند و ترافیک هوشمند» تعریف شده است. ایده اصلی این است که بخش عمده نظارت شهری بدون نیاز به حضور فیزیکی پلیس انجام شود.
پهپادها بهصورت خلبان خودکار در آسمان پرواز میکنند و با دوربینهای دقیق، تصاویر را بهصورت آنلاین به مرکز داده ارسال میکنند. در کمتر از ۵ ثانیه، نرمافزار مبتنی بر هوش مصنوعی پلاک خودروها، سرعت غیرمجاز، تخلفات رانندگی، دستکاری پلاک و حتی تخلفات ساختوساز را شناسایی میکند.
این سامانه چگونه جایگزین بخشی از وظایف پلیس میشود؟
سامانه بهگونهای طراحی شده که هم در حوزه ترافیک شهری، هم در تخلفات ساختمانی و هم در تخلفات ملکی کاربرد دارد. در واقع میتوان گفت شهر به سمت «نظارت هوشمند» حرکت میکند.
اطلاعات تخلف بهصورت خودکار به مرکز دادهها ارسال میشود و حتی امکان ارسال پیام به مالک خودرو یا راننده وجود دارد. این سیستم میتواند مکمل نیروی انتظامی باشد و بار بزرگی از نظارت را بدون خطای انسانی انجام دهد.
نقش هوش مصنوعی در این پروژه چیست؟
پهپاد فقط وظیفه برداشت تصویر را دارد. تحلیل تصاویر، تشخیص تخلف، تطبیق دادهها و صدور خروجی، همگی توسط هوش مصنوعی انجام میشود.
حتی اگر پلاکی دستکاری شده باشد یا بخشی از آن مخدوش باشد، نرمافزار توانایی شناسایی آن را دارد. این یک تلفیق کامل بین پهپاد و هوش مصنوعی است.
این پروژه در چه مرحلهای قرار دارد؟ آیا اجرایی شده است؟
پروژه از نظر فنی آماده اجراست. سال گذشته در استان هرمزگان رونمایی شد و امسال نیز در نمایشگاه بینالمللی ارائه شد که با استقبال خوبی مواجه شد.
در حال حاضر در مرحله اولیه عملیاتی است و با حدود ۵ تا ۶ ماه زمان و تأمین بودجه، دقت آن به سطحی میرسد که بتوان کاملاً به آن اعتماد کرد. اجرای نهایی نیازمند حمایت مدیران استانی و کشوری است.
آیا این پروژه قابلیت صادرات هم دارد؟
بله، کاملاً. ما این پروژه را نهتنها برای اجرا در شهرهای کشور، بلکه برای صادرات خدمات فنی و مهندسی طراحی کردهایم. شهر هوشمند مبتنی بر پهپاد، یک ظرفیت بزرگ برای ارزآوری و اشتغالزایی است.
جایگاه این پروژه در اکوسیستم شرکتهای دانشبنیان چگونه است؟
اخیراً معاون وزیر ارتباطات قول مساعدت برای تجاریسازی این پروژه دادهاند و امیدواریم بهزودی وارد مرحله اجرایی گسترده شویم.این پروژه میتواند تحولی جدی در مدیریت شهری ایجاد کند؛ هم در کاهش هزینهها، همافزایش امنیت، هم توسعه اشتغال دانشبنیان. هدف ما این است که «شهر بدون پلیس» را بهعنوان یک الگوی بومی، هم در کشور و هم در سطح بینالمللی اجرا و صادر کنیم.
